Kökenine göre
Eski Türkçe kökenli isimler
468 isim
Kökeni Eski Türkçe diline uzanan 468 isim. Bir ismin dil kökeni, o ismi kullanan insanlar hakkında bir şey söylemez. Yalnızca kız isimleri
Eski Türkçe kökenli isimler: liste ve anlamları
- Umay♀Eski Türk inanışında koruyucu dişi varlık
- Aybars♂Ay ve pars unsurlarından oluşan ad
- Ertuğrul♂Yiğit tuğrul
- Hakan♂Kağan
- Kaan♂Büyük hükümdar
- Aybüke♀Ay ve güçlü ejderha
- Buğra♂Erkek deve
- Göktürk♂Göktürk tarihî devlet ve topluluk adı
- Kağan♂En yüksek hükümdar, hanlar hanı
- Bilge♀Derin bilgili, anlayışlı
- Gökalp♂Gök yiğidi, gökle ilişkilendirilen kahraman
- Oğuz♂Tarihî Oğuz topluluğunun ve destan kahramanının adı
- Ediz♂Yüksek, yüce
- Baybars♂Soylu veya varlıklı pars
- Tuğrul♂Doğan türünden yırtıcı bir kuş
- Kürşat♂Yiğit, gözü pek prens
- Timur♂Demir
- Okan♂Güçlü, kudretli
- Sencer♂Muhtemelen delen, saplayan
- Türkan♀Hükümdar kadın
- İlbilge♀Ülke ve bilgelik çağrışımlı ad
- Turhan♂Ayrıcalıklı yüksek görevli
- Edis♂Yüksek, yüce
- Gültekin♂Kül Tigin adının Türkçedeki biçimi
- Kürşad♂Yiğit, gözü pek prens
- Tekin♂Prens
- Alptekin♂Yiğit prens, kahraman hükümdar oğlu
- Buğrahan♂Buğra unvanlı hükümdar
- Tuğtekin♂Tuğ sahibi prens
- Barkın♂Yolcu, gezgin
- Sancar♂Saplayan, delip geçen
- Aytekin♂Ay ile hükümdar oğlunu birleştiren ad
- Bengü♀Sonsuz
- Oğuzkağan♂Oğuzların hükümdarı
- Tarkan♂Eski bir yüksek görevli ve soyluluk unvanı
- İlter♂Yurdu derleyip toparlayan
- Bengi♀Sonsuz, kalıcı
- Tunay♂♀Gece ve ay
- Oral♂Kale al, kaleyi ele geçir
- Tonguç♂İlk doğan çocuk
- Hatun♀Hanım
- Batur♂Yiğit savaşçı, kahraman
- Ertekin♂Yiğit prens, soylu savaşçı
- İnal♂♀Eski bir Türk hükümdarlık ve soyluluk unvanı
- İstemi♂Göktürk hükümdarı İstemi Yabgu'nun adı
- Tunga♂Kaplan
- Uluğ♂Ulu
- Aybar♂Heybet, görkem, saygınlık
- Ersagun♂Yiğit hekim
- Ertem♂Erdem, üstün ahlaki nitelik
- Kutalmış♂Kut, uğur veya ilahi destek almış
- Taygun♂Çocuklar, oğullar
- İstemihan♂İstemi Han
- Saltuk♂Serbest, bağımsız
- Talay♂♀Deniz, engin su
- Tarhan♂Ayrıcalıklı görevli
- Tilbe♀Deli, çılgın, taşkın
- Tüzün♀Soylu, ağırbaşlı ve yumuşak huylu
- Algan♂Alan, elde eden
- Alpagut♂Yiğit savaşçı
- İmre♂Seven, sevgi duyan
- Kutluk♂Kut sahibi, uğurlu, bereketli
- Ogan♂Gücü yeten, kudretli
- Öktem♂Görkemli, güçlü
- Talu♂Seçkin, seçilmiş, üstün
- Acun♂Dünya, yaşanan âlem
- Aktemür♀Ak demir, beyaz demir
- Alpan♂Yiğit, kahraman
- Altemur♂Al demir, kızıl demir
- Arınç♂Huzur, esenlik, barış
- Aykaç♂Güzel konuşan, öğüt veren
- Barçın♂♀İpekli kumaş, ipek dokuma
- Bediz♀Süs, bezek
- Bike♀Hanım, soylu kadın
- Boris♂Kurt
- Çolpan♀Venüs
- Dumrul♂Bir tür doğan, avcı kuş
- İlteriş♂Ülkeyi toparlayan
- İnak♀Güvenilen yakın, sırdaş
- Khan♂Han
- Kutlay♂Kutlu, uğurlu ay
- Kutluğ♂Kut sahibi, uğurlu, kutlu
- Mengü♂Ebedî
- Öztekin♂Öz, gerçek prens
- Temür♂Demir
- Teymur♂Demir
- Timurçin♂Demirden olan
- Türkeş♂Türgiş adlı tarihî Türk topluluğu
- Ülgen♂♀Altay Türk mitolojisinde yüce tanrı adı
- Adlan♂Aslan
- Afşar♂Oğuz boylarından birinin adı
- Ajun♂Dünya
- Aktalay♀Ak deniz
- Aktolun♀Ak, parlak dolunay
- Alkut♂Kızıl kut, kızıl uğur
- Almış♂Almış, elde etmiş olan
- Alpago♂Yiğit savaşçı
- Alpagu♂Yiğit savaşçı
- Alpertunga♂Yiğit er
- Altekin♂Al renkli prens
- Anık♀Hazır
- Arkun♂Yaban aygırıyla evcil kısraktan doğan at
- Atsız♂Adı olmayan
- Aybige♀Ay gibi güzel ve bilgili
- Aykun♂Ay gibi parlak, güzel gün
- Aytun♂Aylı gece
- Bediş♀Süs, bezek
- Beklan♂Bey delikanlı
- Biltekin♂Bilgili prens
- Birinç♂İlk, birinci olan
- Bumin♂Göktürk Kağanlığı'nın kurucusunun adı
- Burkan♂Buda
- Dumlu♂Soğuk, çok soğuk
- Edige♂İyi, güzel
- Elter♂Yurdu derleyip birleştiren
- Emirkaan♂Buyruk sahibi
- Ertoy♀Yiğit şöleni
- Ertunga♂Yiğit er
- Erturhan♂Yiğit, soylu bey
- Gökbörü♂Gök renkli kurt
Rehber
Eski Türkçe adlarda anlamı ve tarihî bağlantıyı ayırt edin
Eski Türkçe isimler sayfası, bu köken etiketiyle listelenen 321 adı bir araya getirir. Eski Türkçe kökenli isimler arasında unvan, kuş adı, tarihî topluluk adı ve eski inanışlarla bağlantılı açıklamalar bulunur; her birini kendi bağlamında okumak gerekir.
-
Tarihî anlam, kişisel özellik değildir
Bir adın açıklamasında yiğitlik, bilgelik veya hükümdarlık bulunması, adı taşıyan kişinin karakterini göstermez. Anlam, adın kendisini açıklar.
-
Kökenler birlikte gösterilebilir
Aybars ve Ertuğrul Türkçe ile Eski Türkçe, Hakan ise Eski Türkçe ile Farsça etiketlerini birlikte taşır. Her maddeyi kendi köken bilgisiyle değerlendirin.
-
Sayı, sayfanın içeriğini anlatır
321 adlık toplam, Türkiye'de bu adları taşıyan kişilerin sayısı değildir. Listedeki yer veya örnek olarak gösterilme, resmî popülerlik sırası anlamına gelmez.
Unvan anlamı taşıyan adları nasıl okuyabilirsiniz?
Eski Türkçe erkek isimleri içinde hükümdarlık unvanlarıyla açıklanan adlar dikkat çeker. Kaan “büyük hükümdar; kağan”, Kağan “en yüksek hükümdar, hanlar hanı”, Buğra ise “erkek deve; tarihî bir hükümdarlık unvanı” anlamlarıyla yer alır. Bu açıklamaları karşılaştırırken her adın verilen anlamını ayrı tutun; benzer bir tarihî bağlam, bütün sözcüklerin aynı anlama geldiğini göstermez. Unvan bildiren anlamlar bugünkü taşıyıcıya bir mevki, güç veya kişilik özelliği yüklemez. Özellikle birden fazla açıklaması bulunan bir adı not ederken yalnızca size çekici gelen kısmı değil, anlamın tamamını kaydetmek daha açık bir karşılaştırma sağlar.
İnanış bağlantısı ile nitelik bildiren anlam farklıdır
Eski Türkçe kız isimleri ararken Umay ve Bilge farklı türde açıklamalar sunar. Umay, “eski Türk inanışında koruyucu dişi varlık”; Bilge ise “derin bilgili, anlayışlı; bilgelik sahibi” anlamıyla listelenir. Umay'ın açıklaması bir inanış bağlamını anlatırken Bilge'nin açıklaması bir niteliği ifade eder. Bunların hiçbiri adı taşıyan kişinin inancını veya kişiliğini belirlemez. İnanış ve tarih bağlantılarını ayrıca incelemek için Türk tarihi ve mitolojisi isimleri sayfasına bakabilirsiniz. Köken başlığıyla gelenek başlığını birlikte okumak, hangi bilginin dile, hangisinin kültürel bağlantıya ait olduğunu ayırt etmeye yardımcı olur.
Kuş, birleşik ad ve topluluk açıklamalarını ayırın
Aynı köken grubundaki adlar farklı yollarla açıklanabilir. Tuğrul “doğan türünden yırtıcı bir kuş”, Aybars “ay ve pars unsurlarından oluşan ad”, Oğuz ise “tarihî Oğuz topluluğunun ve destan kahramanının adı” anlamıyla yer alır. Bu örneklerde hayvan adı, birleşik yapı ve tarihî bağlantı birbirinden ayrılır. Özellikle birleşik adlarda açıklamaya ek bir hikâye veya kişilik yorumu katmadan, belirtilen unsurları esas alın. Topluluk adıyla bağlantı da taşıyıcının etnik kimliğini göstermez. Kısa listenizi oluştururken adın sesini ve anlam türünü ayrı not etmek, farklı nedenlerle beğendiğiniz seçenekleri daha rahat karşılaştırmanızı sağlar.
Tarihî anlamları karşılaştırmak için
- Kaan ve Kağan'ı değerlendirirken yazılışlarını ve verilen açıklamalarını ayrı kaydedin; benzerliklerini tek kayıt gibi ele almayın.
- Göktürk'ün “Göktürk tarihî devlet ve topluluk adı” açıklamasını, taşıyıcının kimliğine ilişkin bir etiket olarak kullanmayın.
- Ediz için “yüksek, yüce; yükselmiş olan” anlamını esas alın; bu açıklamadan başarı veya gelecek vaadi çıkarmayın.
- Gökalp'in “gök yiğidi, gökle ilişkilendirilen kahraman” anlamıyla Baybars'ın “soylu veya varlıklı pars” anlamını birbirine karıştırmayın.
- Tarihî bir açıklama belirsizse kesin bilgi gibi aktarmayın; köken bölümünde belirtilen kaynak farklılıklarını dikkate alın.
Sık sorulan sorular
Eski Türkçe kökenli adlar yalnızca erkek adları mı?
Hayır. Bu sayfadaki örnekler arasında kız adı olarak listelenen Umay ve Bilge de bulunur.
Umay adı kişinin inancını gösterir mi?
Hayır. Açıklama, adın eski Türk inanışındaki bağlantısını anlatır; adı taşıyan kişinin inancını belirtmez.
Hakan neden birden fazla köken etiketi taşıyor?
Hakan bu listede Eski Türkçe ve Farsça etiketleriyle yer alır. Verilen anlamı “kağan; en yüksek hükümdar unvanı” şeklindedir.
Listedeki adların tarihî bağlantısı kullanım sıklığını gösterir mi?
Hayır. Tarihî bağlantı ile güncel yaygınlık ayrı bilgilerdir; buradaki toplam da bir kişi sayısı değildir.