Yöntemimiz
İsim sözlüğünü nasıl hazırlıyoruz?
Bir ismin sözlüğe alınmasında kaynaklardan nasıl yararlandığımızı ve her bilginin hangi sınırlar içinde okunması gerektiğini burada açıklıyoruz.
Sözlükte resmî istatistikleri, tanınmış kişilerden gelen kayıtları ve ekibimizin değerlendirmelerini ayrı gösteriyoruz. Bir ismin anlamı, kullanımı ve telaffuzu aynı tür kanıta dayanmayabilir; bilgiye eşlik eden kaynak ve güven düzeyi bu farkı açıklar.
Sözlükte hangi isimler yer alıyor?
TÜİK listelerindeki isimler
Resmî yenidoğan ve nüfus listelerinde bulunan adlar kapsama girer. Yenidoğan listesi belirli bir yıldaki doğumları, nüfus listesi ise yaşayan nüfustaki kullanımı gösterir; bunlar birbirinin yerine okunmaz.
Tanınmış kişilerin isimleri
Wikidata’daki tanınmış kişi kayıtları, kullanılan adları belirlemeye yardımcı olur. Bu kayıtların sayısı, Türkiye’de o adı taşıyan herkesin sayısı veya adın ülke genelindeki popülerliği değildir.
İsim maddeleri ve seçilmiş listeler
Vikisözlük’teki kişi adı maddeleri ve ekibimizin seçtiği isim listeleri de kapsamı destekler. Bir adın bu kaynaklarda bulunması, anlamının kesinleştiği veya bütün açıklamalarının yeterli kanıtla desteklendiği anlamına gelmez.
Farklı yazılan isimler nasıl birleştiriliyor?
| Yazım ilişkisi | Örnek | Sözlükteki işlem |
|---|---|---|
| Türkçe harf farkı | Özge / Ozge | Tek madde |
| Düzeltme işareti farkı | Hâle / Hale | Tek madde |
| Ad varyantı | Ahmet / Ahmed | Sabit kimlikle gruplama |
| Ad varyantı | Muhammed / Muhammet | Sabit kimlikle gruplama |
TÜİK isim istatistikleri neyi kapsıyor?
TÜİK, 2018–2025 yılları için yenidoğanlarda yıl, cinsiyet ve il bazında ilk 30 adı; ayrıca nüfusun tamamında en yaygın adları ve soyadlarını yayımlar. İstatistikler, yıllara göre isimler ve iller sayfalarında bu kapsamı gözetiyoruz. Her resmî gösterimde “Kaynak: TÜİK” ifadesiyle birlikte yıl ve Türkiye ya da ilgili il düzeyi belirtilir. Böylece farklı dönemlere veya yerlere ait sonuçlar birbirine karışmaz.
İsim sayılarını okurken nelere dikkat edilmeli?
- Ömer Asaf gibi çift adlar, kaynakta tek isim olarak sayılır; iki ayrı adın sayısına bölünmez.
- İlk 30 dışında kalan adlar için resmî sayı vermiyoruz ve eksik sayıları tahmin etmiyoruz.
- Bir listede görünmemek, o yıl hiç kullanılmamak anlamına gelmez; listenin yayımlanma sınırını gösterir.
- Yenidoğan sayılarıyla tüm nüfustaki kullanım aynı ölçü değildir; karşılaştırmada yılın ve kapsamın eşleşmesi gerekir.
İsimlerin cinsiyet kullanımı nasıl belirleniyor?
-
Önce TÜİK sayıları
Uygun sayılar varsa kullanım bunlara dayanır. Aynı kapsamdaki kadın ve erkek sayıları içinde daha az görülen cinsiyetin payı en az %10 olduğunda ad, her iki cinsiyette kullanılan isim olarak işaretlenir.
-
Sonra tanınmış kişi kayıtları
TÜİK sayıları yoksa tanınmış kişilerin kayıtlarındaki dağılım kullanılır ve dayanak belirtilir. Bu örneklem, toplumun tamamını temsil eden bir ölçüm olarak sunulmaz.
-
Gerekirse ekibimizin değerlendirmesi
Sayısal dayanak bulunmadığında ekibimizin değerlendirmesine başvurulur ve bilginin bu temele dayandığı açıkça belirtilir. Kullanım bilgisi bir adın nasıl kullanıldığını anlatır; o adı taşıyan kişinin cinsiyet kimliğini belirlemez.
İsim anlamları ve kökenleri nasıl kontrol ediliyor?
Anlam ve güven düzeyi
Anlam açıklamaları sözlük ve başvuru kaynaklarındaki kanıtlara dayanır; bir güven düzeyi taşır. Köken, kelime anlamı ve kültürel ilişkilendirme ayrı bilgiler olarak ele alınır. Belirsiz açıklamalar kesin anlam gibi yazılmaz.
Kaynakların karşılaştırılması
Bir anlam açıklamasını dayanaklarıyla birlikte sunarız. Kaynaklar farklı açıklamalar verdiğinde bunu köken bölümünde belirtiriz; güven düzeyi yüksek olsa bile kanıtların sınırlarını ve farklı yorumları açıklarız.
Arapça ve Osmanlıca yazımlar
Bu yazımlar ayrıca kontrol edilene kadar işaretlenir. Köken veya kültürel bağ, isme ilişkin bilgidir; kişinin dini, mezhebi, etnik kimliği, yaşadığı yer veya karakteri hakkında çıkarım yapmak için kullanılmaz.
Yanlış veya eksik isim bilgisi nasıl bildirilir?
-
İlgili bilgiyi belirtin
Düzeltme bildir sayfasında adın yazımını ve sorunlu bilgiyi paylaşın. Anlam, köken, telaffuz veya istatistikten hangisine itiraz ettiğinizi belirtmeniz incelemeyi kolaylaştırır.
-
Dayanağı ekleyin
Varsa kontrol edilebilir bir kaynak veya açıklama ekleyin. Sayısal bir düzeltmede yılı, Türkiye ya da il düzeyini ve ilgili yazımı belirtin; böylece aynı kapsam karşılaştırılabilir.
-
Eksik bir adı önerin
Sözlükte bulunmayan adlar için isim öner sayfasını kullanın. Öneriler de aynı kapsam ve inceleme kurallarına tabidir; bir bildirim tek başına doğrulanmış bilgi sayılmaz.
Kaynaklar ve lisanslar
Hangi kaynaklardan, hangi lisanslarla yararlanılıyor?
İsim istatistikleri: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi. TÜİK verileri kaynak gösterilerek izin gerekmeksizin yeniden kullanılabilir. Tanınmış kişiler ve isim kayıtları: Wikidata (CC0). Bazı köken notları için yararlanılan Vikisözlük içeriği CC BY-SA 4.0 lisanslıdır; sitedeki metinler yeniden yazılmıştır. Türkiye haritası: Natural Earth (kamu malı).
Bir kaynak bütün bilgileri doğrular mı?
Hayır. TÜİK istatistikleri kullanım sayılarına dayanak olur; bir anlamın veya köken açıklamasının doğruluğunu göstermez. Her bilgi, kendi dayanağı ve inceleme durumuyla değerlendirilmelidir.
Yayın ve inceleme yaklaşımını nerede okuyabilirim?
Yayın ilkeleri sayfasında bilgi sunumuna ilişkin yaklaşımı bulabilirsiniz. Belirli bir maddede sorun gördüğünüzde düzeltme bildirmeniz, kontrol edilmesi gereken noktayı açıkça belirlememize yardımcı olur.
Son güncelleme 2026-10-24.