İslami isimler

Kur'an'da geçen isimler

704 isim

İslam tarihi ve geleneğiyle bağlantılı 704 isim. Bu bağlantı ismi anlatır, ismi taşıyan kişinin inancını değil. Ayrıca bkz. tüm İslami isimler.

Kur’an’da isim olarak geçenler

Bu isimler Kur’an’da bir kişinin, meleğin, yerin ya da surenin adı olarak geçer.

İsim	Kur’an’daki biçimi	Anlamı	Ayet
Yusuf	يوسف	Tanrı artırsın, çoğaltsın	12:4, 12:7
Ahmet	أحمد	Daha çok övülen	61:6
Meryem	مريم	Sevilen, sevgili	19:16, 3:42
İbrahim	إبراهيم	Geleneksel açıklamayla birçok halkın babası	2:124, 2:127
Muhammed	محمد	Çok övülen, tekrar tekrar övülmüş	3:144, 33:40, 47:2
İsmail	إسماعيل	Tanrı işitti, duayı duydu	2:127, 19:54
Merve	والمروة	Sert, açık renkli taş	2:158
Süleyman	سليمان	Barışla, esenlikle bağlantılı ad	27:15
Adem	آدم	İnsan, insan soyu	2:31
Salih	صالحا	İyi, erdemli, doğru davranan	7:73, 11:61
Yakup	يعقوب	Topukla ilişkilendirilen	12:6
İrem	إرم	İrem	89:7
Taha	طه	Kur'an'da bir sureyi açan harfler	20:1
Medine	المدينة	Şehir	9:101, 63:8
Yunus	يونس	Güvercin	10:98
Musa	موسى	Musa peygamberin adı	20:9
Harun	هارون	Harun peygamberin adı	19:53
Yahya	يحيى	Yahya peygamberin adı	19:7
İsa	عيسى	İsa peygamberin adı	2:87, 3:45, 19:34
Kevser	الكوثر	Bol hayır	108:1
İlyas	وَإِلْيَاسَ	Tanrım Yahve'dir	6:85
Zeyd	زيدا	Artış, çoğalma ve gelişme	33:37
Tarık	الطارق	Gece gelen	86:1, 86:2
İshak	إسحاق	Gülecek	11:71
Davut	داود	Sevilen, sevgili olan	2:251, 38:17
Duha	والضحى	Kuşluk vakti, sabah aydınlığı	93:1
Şura	شورى	Danışma	42:38
Mikail	ميكال	Tanrı gibi kim var?	2:98
Araf	الأعراف	Yüksek yerler	7:46
Zekeriya	زكريا	Tanrı hatırladı, Tanrı andı	19:2, 3:37, 21:89
Mohammed	محمد	Övülmüş, övgüye değer	3:144, 33:40, 47:2
İdris	إدريس	Kur’an’da adı geçen bir peygamber	19:56, 21:85
Cebrail	جبريل	Tanrı benim gücümdür	2:97, 2:98, 66:4
Malik	مالك	Sahip	43:77
Elyesa	واليسع	Tanrım kurtuluştur	6:86, 38:48
Maryam	مريم	Meryem adının Arapça biçimi	19:16, 3:42
İmran	عمران	Mamurluk, bayındırlık	3:33, 3:35, 66:12
Eyyüp	أيوب	Eyüp peygamberin adı	21:83
Mohammad	محمد	Çokça övülen	3:144, 33:40, 47:2
Lokman	لقمان	Kur'an'da anılan bilge kişinin adı	31:12, 31:13
Nuh	نوح	Dinlenme, huzur	71:1, 11:36
Şuayip	شعيب	Küçük kol, küçük dal	11:87
Duhan	دخان	Duman, havaya yayılan duman	44:10
Enbiya	الأنبياء	Peygamberler, nebiler	2:91
Enfal	الأنفال	Ganimetler, savaşta elde edilen mallar	8:1
Yousef	يوسف	Tanrı artırsın	12:4
Kamer	القمر	Ay	54:1
Sina	سيناء	Sina Dağı ile ilişkili ad	23:20
Bedir	ببدر	Dolunay, ayın tam aydınlık görünümü	3:123
Üzeyir	عزير	Yardım	9:30
Adam	آدم	İnsan	2:31, 3:59
Cudi	الجودي	Nuh'un gemisinin durduğu dağın adı	11:44
Merva	والمروة	Muhtemelen sert taş	2:158
Ahmad	أحمد	Daha çok övülen	61:6
Maide	مائدة	Yemek sunulan sofra	5:112, 5:114
Mesih	المسيح	Meshedilmiş kişi	3:45
Tur	الطور	Dağ	20:80
Arafat	عرفات	Hac vakfesinin yapıldığı kutsal bölge	2:198
Ayyub	أيوب	Sıkıntıya uğrayan, eziyet çeken	21:83
Elyasa	واليسع	Tanrı kurtuluştur	6:86, 38:48

Kur’an’da kelime olarak geçenler

Bu isimlerin kaynağı olan Arapça kelime Kur’an’da bir isim olarak değil, sözcük olarak geçer.

İsim	Kur’an’daki biçimi	Anlamı	Ayet
Asel	عسل	Bal, arıların ürettiği tatlı besin	47:15
Ali	العلي	Yüksek, yüce, üstün	2:255, 22:62
Eymen	الأيمن	Uğurlu, kutlu	19:52, 20:80
Lina	لينة	Bir tür hurma ağacı	59:5
Nehir	ونهر	Irmak, büyük akarsu	54:54
İkra	اقرأ	Oku	96:1, 96:3
Ebrar	الأبرار	İyilik ve doğruluk sahibi kimseler	82:13, 83:22
Hasan	حسن	Güzel, iyi, hoş olan	3:37
Melek	ملك	İlahî haberci sayılan manevi varlık	6:8
Ecrin	أجر	Karşılık, ödül	34:47
Berat	براءة	Aklanma, kurtuluş	9:1
Ramazan	رمضان	Hicrî yılın oruç tutulan dokuzuncu ayı	2:185
Efnan	أفنان	Dallar, budaklar	55:48
Nisa	النساء	Kadınlar	4:1
Halil	خليلا	Çok yakın dost, gönül dostu	4:125
Büşra	بشرى	Sevindirici haber, beklenen güzel müjde	10:64
Furkan	الفرقان	Doğruyu yanlıştan ayıran ölçüt	25:1
Kübra	الكبرى	Daha büyük	87:12
Kadir	قادر	Gücü yeten, yapmaya kudreti olan	6:37
Mahmut	محمودا	Övülen, övgüyle anılan	17:79
Sultan	سلطان	Hükümdar	14:22
Metin	المتين	Sağlam, dayanıklı, güçlü	51:58
Tuğba	طوبى	Esenlik, mutluluk	13:29
Ahsen	أحسن	Daha güzel	95:4
Selim	سليم	Sağlam, esen	26:89, 37:84
Beyza	بيضاء	Beyaz, ak ve parlak	7:108, 20:22
Yüsra	لليسرى	Kolaylık, rahatlık ve elverişli durum	92:7
Esma	الأسماء	Adlar, isimler	7:180
Amine	آمنة	Güvende olan, korkudan uzak	16:112
Asil	أصيلا	Soylu, köklü	33:42, 76:25
Ravza	روضة	Yeşil bahçe	30:15
Meva	المأوى	Sığınılan yer, barınak, yurt	79:41
Serra	السراء	Bolluk ve esenlik	3:134
Ensar	الأنصار	Yardım edenler, destekçiler	9:100
Rüya	الرؤيا	Uykuda görülen düş	17:60
Fırat	فراتا	Fırat nehri	77:27
Reyhan	والريحان	Fesleğen	55:12
Ömür	العمر	Yaşam süresi, hayatın bütünü	16:70
Kerim	كريم	Eli açık	27:29, 56:77
Mercan	المرجان	Mercan	55:22
Akif	العاكف	Bir işe bağlı kalan	22:25
Samet	الصمد	Kimseye muhtaç olmayan	112:2
Emin	أمين	Güvenilir, kendisine güvenilen	26:107
Cennet	الجنة	Sonsuz esenlik yurdu	2:35
Nur	نور	Işık	24:35
Ekrem	الأكرم	Çok cömert	96:3
İhsan	الإحسان	İyilik etme	55:60
Cemal	جمال	Güzellik, özellikle yüz güzelliği	16:6
Kader	بقدر	Yazgı	54:49
Siraç	سراجا	Işık veren kandil, lamba	71:16
Seher	بسحر	Gün ağarmadan önceki sabah vakti	54:34
Celal	الجلال	Ululuk	55:27, 55:78
Hayat	الحياة	Yaşam, canlı olma durumu	2:85, 67:2
Tuba	طوبى	Esenlik, mutluluk	13:29
Aziz	عزيز	Değerli, sevgili	9:128
Aleyna	علينا	Üzerimize	2:250
Rüveyda	رويدا	Yavaşça, acele etmeden	86:17
Sema	السماء	Gök, gökyüzü	2:29
Fuat	الفؤاد	Gönül, kalp	53:11
Diyar	ديارهم	Yurt	2:243

Kur'an'da geçen isimler: liste ve anlamları

Rehber

Kur’an’da ad olarak ve kelime olarak geçenleri ayırt edin

Kur’an’da geçen isimler listesi, metinde kişi adı veya kelime olarak yer alan 530 kaydı kapsar. Kur’an’da geçen isimleri ve anlamlarını incelerken bu ayrım, bir kaydın listeye neden alındığını anlamanıza yardımcı olur. Daha sonraki tarihî kişilerin adları, yalnızca o kişilerle ilişkileri nedeniyle bu kapsamda sayılmaz.

Ad ve kelime aynı kullanım değildir

Bir ifadenin metinde kişi adı olarak bulunmasıyla, sonradan ad olarak kullanılan bir kelime olması farklı bilgilerdir. Listeyi okurken kaydın bu ayrımını gözetin.
Tarihî ilişki ayrı bir ölçüttür

Bir adın İslam tarihinde tanınması, tek başına Kur’an’da geçtiğini göstermez. Metinde yer alma bilgisi ile tarihî kişi bağlantısı birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Anlam bir vaat değildir

Eymen için “uğurlu, kutlu; sağ taraftaki” anlamı verilir. Bu, kelimenin açıklamasıdır; ismin kişiye şans getirdiği veya geleceğini etkilediği iddiası değildir.

Listedeki bir kaydın neyi anlattığını okuyun

Kur’an’da geçen bir kaydı incelerken önce kişi adı mı, yoksa kelime mi olarak ele alındığına bakın. Ardından anlam açıklamasını okuyun; bu bilgiler aynı soruya cevap vermez. Yusuf için “Tanrı artırsın, çoğaltsın”, Asel için “bal, arıların ürettiği tatlı besin” anlamı verilir. Bu açıklamalar adların anlamını sunar; metindeki her kullanımın aynı türde olduğunu söylemez. Daha geniş gelenek ilişkilerini karşılaştırmak için İslami isimler sayfasına geçebilirsiniz. Bir adın dini çevrelerde tanıdık gelmesini, metinde doğrudan yer aldığının kanıtı olarak kullanmayın. Her kaydı kendi açıklamasıyla değerlendirmek gerekir.

Kız ve erkek isimlerinde anlamı görünür tutun

Kur’an’da geçen erkek isimleri ile Kur’an’da geçen kız isimleri aramalarında, ses kadar anlam da seçim ölçütü olabilir. İbrahim “geleneksel açıklamayla birçok halkın babası”, İsmail “Tanrı işitti, duayı duydu”, Ebrar ise “iyilik ve doğruluk sahibi kimseler” anlamıyla açıklanır. Özellikle “geleneksel açıklamayla” gibi bir niteleme varsa, anlamı aktarırken bu ifadeyi koruyun. Kelimenin anlamından çocuğun kişiliğine, inancına veya geleceğine dair bir sonuç çıkarmayın. Kısa listenizde her adın anlamını kendi ifadesiyle tutmak, benzer çağrışımları olan seçeneklerin arasındaki farkları daha açık görmenizi sağlar.

Türkçe yazılış ile metinde yer alma bilgisini ayırın

Türkiye’de kullanılan bir adın yazılışı, başka bir dildeki biçimle ilişkisini tek başına açıklamayabilir. Benzer sesler veya yakın anlamlar da bir biçimin metinde aynen geçtiğini göstermeye yetmez. Örneğin Muhammed için verilen anlam “çok övülen, tekrar tekrar övülmüş”tür; bu anlam açıklamasıyla yazılış ve metinde yer alma bilgisi ayrı okunmalıdır. Harfleri söylemekte tereddüt ediyorsanız telaffuz rehberi, kayıtların nasıl değerlendirildiğini anlamak için metodoloji yardımcı olabilir. Kaynaklar farklı açıklamalar verdiğinde bunu köken bölümünde belirtiriz. Bu farklılıkları da adın anlamı kadar dikkatle okuyun ve aktarırken belirsizliği koruyun.

Metin ilişkisini doğru değerlendirmek için

Kişi adı olarak geçme ile kelime olarak geçme bilgisini ayrı not edin.
Tarihî bir kişinin adını taşımasını, Kur’an’da yer alma kanıtı saymayın.
Türkçe yazılıştan hareketle metindeki biçim hakkında kesin hüküm vermeyin.
Anlamdaki dilek veya olumlu sıfatları şans ya da karakter vaadine dönüştürmeyin.
İnceleme bekleyen bir kaydı paylaşırken belirsizlik notunu da koruyun.

Sık sorulan sorular

530 kaydın tamamı metinde kişi adı olarak mı geçiyor?

Hayır. Kapsam, Kur’an’da kişi adı olarak veya kelime olarak bulunan kayıtları içerir; bu kullanım türleri ayrı değerlendirilmelidir.

İslam tarihindeki her tanınmış ad bu listeye girer mi?

Hayır. Daha sonraki tarihî kişilerle bağlantı ayrı bir liste ölçütüdür; bu sayfa metinde ad veya kelime olarak yer alma ölçütüne dayanır.

Kur’an’da geçen bir kelimenin anlamı, ad olarak kullanılmaya uygunluğunu da açıklar mı?

Anlam bilgisi, ad olarak kullanım hakkındaki bütün soruları tek başına cevaplamaz. Bu listeyi anlam ve metin ilişkisini incelemek için okuyun; dini bir değerlendirme yerine koymayın.

Bir adın burada bulunması taşıyan kişinin inancını gösterir mi?

Hayır. Etiket adın metinle ilişkisini anlatır; kişinin dini, mezhebi veya kimliği hakkında çıkarım yapılmasına dayanak olmaz.